άββατο βράδυ,  στο Ατενέουμ δεν πέφτει καρφίτσα. Είμαστε στην οδό Αδριανού, στο Θησείο, ολόγυρα είναι τα γνωστά εστιατόρια και η συνήθης κοσμοσυρροή, αλλά μέσα στην αίθουσα συναυλιών του Ατενέουμ νιώθαμε σαν μέσα σε ένα προστατευμένο σπήλαιο. Είναι ένας πολύ ζεστός χώρος, ποτισμένος από πολλές παρουσίες, ακόμη και ο συνδυασμός του κόκκινου τούβλου στον τοίχο της σκηνής πίσω από το μαύρο Steinway δεν ενοχλούσε.

Υπήρχε μία «συνεννόηση» αλλά και προσμονή για το ρεσιτάλ του Αρη Γραικούση. Είχα ακούσει τον Αρη Γραικούση πέρσι τον Απρίλιο στον «Παρνασσό» σε ένα προσωπικό ρεσιτάλ του με κλασικά κομμάτια. Στο δεύτερο μέρος, είχε ερμηνεύσει τις «Εικόνες από μια έκθεση» του Μουσόργκσκι με ένα τέτοιο εσωτερικό τρόπο, που η ατμόσφαιρα είχε πυκνώσει εντυπωσιακά. Ημουν, δηλαδή, υποψιασμένος καθώς προσερχόμουν για να ακούσω τους «Μουσικούς Συσχετισμούς», ένα πρόγραμμα που ήταν προσωπική του σύλληψη, ελκυστική όσο και ριψοκίνδυνη, καθώς ήταν μία τολμηρή σύνθεση διαρκούς ροής μίας αγαπημένης ανθολογίας.

Αυτό που εισέπραξα ήταν ένας καταιωνισμός μελωδίας, από έναν κήπο προσωπικών επιλογών, από τον Αλμπένιθ, τον Σοπέν και τον Ραχμάνινοφ ως τον Χατσατουριάν και τον Ντεμπυσσύ, και ανάμεσα ένας οπωρώνας από ακούσματα χωνεμένα στις πιο βαθιές σπείρες μιας μουσικής μνήμης, σε μία δίνη βελούδινης απόλαυσης και σχεδόν επώδυνης ομορφιάς. Αν βάλει κανείς σε μία μουσική σήραγγα μελωδίες του Γαρδέλ, του Αττίκ, του Μορρικόνε, του Πιατσόλα, του Νίνο Ρότα, του Γιαν Τίρσεν και ανάμεσα εκείνα τα σπαρακτικά μιας διαρκούς νεότητας, δηλαδή το «Io che amo solo te» του Σέρτζο Εντρίγκο ή το αιώνιο «Les feuilles mortes», αισθάνεται στο τέλος παραδομένος σε αυτό που μόνο η μουσική μπορεί να επιτύχει. Στην πλήρη αναδιάταξη των αισθήσεων, στη λήθη και στον εγκεφαλικό αισθησιασμό.

Είναι μία πράξη αρχιτεκτονικής (ως προς τη σύνθεση του προγράμματος) αλλά και μία χειρονομία προσφοράς αυτό που προσφέρει ο Αρης Γραικούσης. Ως πιανίστας είναι εντυπωσιακά αυτάρκης, με τα σωστά ρήγματα, τιςπαύσεις, τις ανάσες και τη ζυγισμένη θεατρικότητα.

Καθώς έπαιζε έσκυβε σε ένα εσωτερικό τοπίο που εμείς δεν βλέπαμε αλλά εισπράτταμε ως θεαματικό. Και έπειτα, ήταν η φωνή. Δεν τον είχα ξανακούσει να τραγουδάει. Το πρώτο τραγούδι που είπε ήταν το «El dia que me quieras» του Κάρλος Γαρδέλ από το 1935, και μετά, πάλι του Γαρδέλ του «Por una cabeza» από την ίδια εποχή, δύο τραγούδια που αποθεώνουν το τάνγκο του μεσοπολέμου. Αλλά η ερμηνεία του Αρη Γραικούση, με εκείνη τη βαθιά, δουλεμένη φωνή που σκάβει μέσα σου και ανοίγει αφανείς διαύλους, έδινε πίσω στο κοινό τα τραγούδια ως δώρα. Σε όποια γλώσσα τραγούδησε, προκάλεσε ρίγος. Ηταν το αίσθημα, ο στόχος και το μέσον. Στα ελληνικά είπε το κλασικό τραγούδι της Ελένης Καραϊνδρου «Το τραγούδι της λίμνης» αλλά και Αττίκ («Ζητάτε να σας πω», «Κι αν βγουν αλήθεια»). Στα αγγλικά, το σπαρακτικό «Smile» από την ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν «Modern Times», στα ιταλικά το «Io che amo solo te», στα γαλλικά το «Les feuilles mortes»…

Στο τέλος, ήμασταν όλοι μέσα σε ένα κουκούλι συγκίνησης και ομορφιάς. Σπάνια, βλέπει κανείς τέτοια αφοσίωση προς το κοινό αλλά και τέτοιον αυτοσεβασμό. Αυτό που επέτυχε ο Αρης Γραικούσης με τη συναυλία του στο Ατενέουμ (27.2.16) ήταν να προσφέρει ένα μοντέλο συγκερασμού της υψηλής ποιότητας με τη βαθιά απόλαυση προς ένα γενικό κοινό που αγαπά τη μουσική. Οι επευφημίες που εισέπραξε ήταν απολύτως δίκαιες, ήταν μία έκφραση ευγνωμοσύνης. Για όση ώρα ήμασταν στη συναυλία, αναβαπτιστήκαμε σε κάτι ωραίο, έντιμο και ευγενές. Το πρόγραμμα που ετοίμασε ο Αρης Γραικούσης έχει μέλλον και θα έπρεπε να αναπαράγεται ακόμη και σε σχολεία ως ανάχωμα στον μουσικό εκβαρβαρισμό.

Νίκος Βατόπουλος, Η Καθημερινή.

“…Εύχομαι σε όλο τον κόσμο υγεία, να περάσει αυτή η δύσκολη κατάσταση γρήγορα και όσο γίνεται με τις λιγότερες απώλειες. Ανυπομονώ να επικοινωνήσω με το κοινό, μέσω του μαγικού κόσμου της μουσικής”

Ποια είναι η πρώτη σας μουσική ανάμνηση; Ο ήχος του πιάνου αντηχεί στ’ αυτιά μου, από τότε που ήμουν τριών ετών. Στο σπίτι μας ακούγονταν συνεχώς οι μελωδίες που μελετούσε η μητέρα μου. Το πιάνο υπήρχε πάντα στο περιβάλλον μου και τα πρώτα μου ακούσματα, ήταν η Σονάτα εργ. 14 Νο. 2 του L. V. Beethoven, η fantasie-improptu του Fr. Chopin, ερμηνευμένα από τα χέρια της μητέρας μου. Ήταν καθηγήτρια του Ελληνικού Ωδείου Αθηνών και η πρώτη μου δασκάλα.

Ποιον μουσικό θαυμάζετε και με ποιον θα θέλατε να βρεθείτε επί σκηνής; Θα χρειαζόταν ένα βιβλίο, για να αναφέρω τα ονόματα των μουσικών που έχω αγαπήσει και μ’ εμπνέουν. Λατρεύω τους Ρώσους πιανίστες όπως, Richter, Gilels, Horowitz, Sokolov, Kissin, αλλά και άλλους όπως, Gould, Zimerman, Argerich, Bachauer, Pollini, Badura-Scoda. Δεν είναι μόνο οι πιανίστες που θαυμάζω, αλλά και μουσικοί-ερμηνευτές όπως, Μητρόπουλος, Κάλλας, Καβάκος, Karajan, Oistrakh, Du pre, Rostropovich, Kaufmann, Domingo, και πολλοί ακόμα που ωρίμασα ακούγοντάς τους. Το σίγουρο είναι ότι, στην μοναδικότητα της μουσικής και γενικά της τέχνης, ο κάθε ερμηνευτής έχει να δώσει τον δικό του τρόπο εκτέλεσης, ερμηνείας κι αντίληψης. Προσωπικά τους σέβομαι όλους, αλλά αυτοί που με «αγγίζουν» περισσότερο είναι οι αγαπημένοι μου. Ιδιαίτερη χαρά θα ήταν να βρεθώ επί σκηνής με μουσικούς, από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Να συμπράξουμε σε μία μεγάλη συναυλία, να ερμηνεύσουμε έργα που αγαπάμε, να ενωθούμε με τον κόσμο μέσα από την μαγεία της μουσικής!

Περιγράψτε μας τη μέχρι σήμερα πορεία σας στη μουσική. Υπήρξαν επιρροές καθοριστικές θετικές ή αρνητικές; Η πορεία ενός καλλιτέχνη, είναι επίπονη, με ατελείωτες ώρες μελέτης, και στερήσεις. Υπάρχει πάντα το άγχος του αποτελέσματος και της αναγνώρισης της δουλειάς του. Η διαδικασία όμως της κατάκτησης και της εξέλιξης ενός μουσικού έργου, είναι μαγική… Η εξερεύνηση των έργων που μελετάμε, η ποιότητα ήχου που θέλουμε να πετύχουμε, η φαντασία και η ψυχή που βάζουμε στην ερμηνεία, είναι στοιχεία που ολοκληρώνουν τη μελέτη ενός έργου. Το Φως, που απορρέει απ’ όλα αυτά τα αριστουργήματα είναι μοναδικό. Σε όλη την μέχρι τώρα πορεία μου, υπήρξαν θετικές και αρνητικές στιγμές. Μαθαίνω πάντα από τις εμπειρίες μου για να γίνομαι καλύτερος. Οι δάσκαλοί, οι συνεργάτες και οι φίλοι μου, με βοήθησαν μέσα από ανταλλαγή απόψεων, να οργανώνω την εξέλιξή μου. Η συνεχής επαφή με τον εαυτό μου, προάγει τους τρόπους, που καθορίζουν την πορεία μου.

Ποια είναι η άποψή σας για τα μουσικά talent show; Δεν θα ήθελα να σταθώ πολύ εδώ, είναι ένας χώρος που δεν με αφορά. Δεν τα παρακολουθώ και κατά συνέπεια δεν μπορώ να έχω ολοκληρωμένη άποψη. Πιστεύω ότι είναι απλά τηλεοπτικές παραγωγές, που δεν προσφέρουν ούτε πολιτισμό, ούτε γνώση, ούτε ψυχαγωγία. Σίγουρα θα υπάρχουν ταλαντούχα παιδιά που συμμετέχουν σε αυτά τα shows. Θα συμβούλευα τα νέα αυτά παιδιά, να δουλέψουν σκληρά, να ψάξουν άλλους χώρους, ώστε να αναπτύξουν και να καλλιεργήσουν την γνώση και το ταλέντο τους.

Γιατί χρειάζεται η μουσική παιδεία; Είναι πολυτέλεια ή ανάγκη; Οι νότες είναι λέξεις, η μουσική αποτελείται από φράσεις, αναπνοές και παύσεις. Είναι η παγκόσμια γλώσσα επικοινωνίας, σε όλα τα μέρη από την μία άκρη του πλανήτη στην άλλη. Είναι απαραίτητη η επαφή με την μουσική, καλλιεργεί τόσο το μυαλό, όσο και την ψυχή του ανθρώπου. Η εκμάθηση ενός οργάνου και η μουσική εκπαίδευση, είναι πολύ σημαντική για όλους. Στις δύσκολες οικονομικά εποχές που ζούμε, παρά τις προκλήσεις και τις απαιτήσεις της εποχής για όλο και περισσότερα εφόδια, αξίζει να δώσουν λίγο χρόνο για την μουσική. Δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάπτυξη, γνώση και πολιτισμός.

Υπάρχουν Έλληνες αξιόλογοι μουσικοί, με μουσική κατάρτιση και γνώσεις; Οι Έλληνες μουσικοί έχουν αποδείξει διαχρονικά, ότι είναι εμπνευσμένοι καλλιτέχνες με σπουδαία πορεία τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό. Όσον αφορά τις σπουδές, δεν αρκεί μόνο η φοίτηση σε κάποιο Ελληνικό ίδρυμα. Η ανώτατη αναγνώριση των μουσικών στην Ελλάδα, είναι πενιχρή. Χρειάζεται αν είναι δυνατόν βέβαια, φοίτηση σε κάποιο πανεπιστήμιο του εξωτερικού και κυρίως η επιλογή καλών δασκάλων σε συνδυασμό με την προσωπική μελέτη. Υπάρχει υλικό στην χώρα μας από καθηγητές και μαθητές, που προσπαθούν να δημιουργήσουν το πλαίσιο για την εξέλιξη της μουσικής και του πολιτισμού στην χώρα μας.

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια; Διανύουμε μία δύσκολη παγκόσμια περίοδο. Ζούμε μία πρωτόγνωρη κατάσταση, με ανθρώπους καθημερινά να νοσούν και να πεθαίνουν… Υπάρχει προγραμματισμός συναυλιών για το προσεχές μέλλον, υπάρχει όμως και η αμφιβολία για το αν θα πραγματοποιηθούν. Κάποια ρεσιτάλ μου δυστυχώς αναβλήθηκαν λόγω της πανδημίας. Εκκρεμεί άλλωστε το αφιέρωμα που έχω ετοιμάσει στο Ίδρυμα Θεοχαράκη για τον J. S. Bach. Έχω ήδη μεθοδεύσει συναυλίες σε ανοιχτούς χώρους το καλοκαίρι. Θα ανακοινώσω σύντομα, αν και πότε θα πραγματοποιηθούν. Εύχομαι σε όλο τον κόσμο υγεία, να περάσει αυτή η δύσκολη κατάσταση γρήγορα και όσο γίνεται με τις λιγότερες απώλειες. Ανυπομονώ να επικοινωνήσω με το κοινό, μέσω του μαγικού κόσμου της μουσικής.

PolisMAGAZINO

Αν υπάρχει κάτι που μας συγκινεί βαθιά στην κλασική μουσική, είναι η διαχρονικότητα της έκφρασης, η σύνδεση του ερμηνευτή με το έργο και – τελικά – με τον ακροατή. Σε αυτή τη συνέντευξη, έχουμε τη χαρά να συνομιλούμε με έναν διακεκριμένο πιανίστα, τον Άρη Γραικούση, ο οποίος, με τη δεξιοτεχνία του και την ευαισθησία της ερμηνείας του, μεταμορφώνει τη μουσική σε ζωντανό διάλογο ανάμεσα στις εποχές, τους συνθέτες, τα όργανα και το σήμερα.

Με αφορμή το νέο του ρεσιτάλ στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, όπου ο Johann Sebastian Bach συναντά τον Franz Liszt, τον Franz Schubert και τον Richard Wagner σε ένα πρόγραμμα που ισορροπεί ανάμεσα στη θρησκευτικότητα και τον λυρισμό, εξερευνούμε μαζί του την έννοια της μεταγραφής, τις απαιτήσεις της σόλο ερμηνείας, τη γοητεία των συνεργασιών αλλά και τις προσωπικές κορυφές μιας πορείας γεμάτης πάθος, αφοσίωση και βαθιά μουσικότητα.

Το ρεσιτάλ σας στο Ίδρυμα Θεοχαράκη φέρνει σε διάλογο τον Johann Sebastian Bach με μεγάλους συνθέτες άλλων εποχών. Πώς προέκυψε αυτή η ιδέα;

Από καιρό θέλω να παρουσιάσω ένα ρεσιτάλ με έργα του J. S. Bach. Θα ακούσετε έργα του συνθέτη που έχουν γραφτεί για εκκλησιαστικό όργανο, ή φλάουτο ή ορχήστρα, όλα σε μεταγραφή για πιάνο από άλλους συνθέτες και πιανίστες. Αυτή ήταν η αρχική μου ιδέα. Είχα στη συνέχεια την έμπνευση να προσθέσω μεταγραφές του F. Lisztσε τραγούδια του F. Schubertκαθώς και τον «Θάνατο της Ιζόλδης» του R. Wagner πάλι σε μεταγραφή του Liszt.Πιστεύω ότι θα είναι ένα πολύ ενδιαφέρον πρόγραμμα!

Οι μεταγραφές για πιάνο έργων όπως η Τόκατα και Φούγκα ή ο “Θάνατος της Ιζόλδης” φέρουν πάντα μια ιδιαίτερη δραματουργία. Τι σας γοητεύει σε αυτές τις μεταγραφές;

Οι μεταγραφές για πιάνο, σε ένα έργο που προέρχεται από εκκλησιαστικό όργανό, ορχήστρα, η φωνή, παρουσιάζουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον τόσο μουσικά όσο και στη δομή τους. Ο «Θάνατος της ιζόλδης» του Βάγκνερ για παράδειγμα, μία τόσο σπουδαία και δύσκολή άρια με την συνοδεία ορχήστρας, γίνεται ένα μοναδικό, πολυφωνικό και λυρικοδραματικό έργο για σόλο πιάνο από τον Λιστ. Από τον πιανίστα χρειάζεται μεγάλη ακρίβεια ώστε ναξεχωρίσει στις μεταγραφές, την συνοδέια από την φωνή, ή να δώσει τον όγκο του ήχου που απαιτεί η εμβληματική τοκάτα και φούγκα για εκκλ. Όργανο του Μπαχ.. Μεγάλη αλλά και δημιουργική πρόκληση!

Ο Bach είναι για πολλούς ο «πατέρας» της μουσικής. Πώς τον προσεγγίζετε ως ερμηνευτής στον 21ο αιώνα;

Ο Μπαχ, θεωρείται  ο πατέρας της μουσικής και της αρμονίας. ‘Εχει γράψει για όλα ταόργανα, καθώς και ορατόρια, άριες καντάτες, χιλιάδες έργα. Πολλοί συνθέτες έχουν εμπνευστεί κι έχουν συνθέσει, έχοντας μελετήσει τον Μπαχ! Πιστεύω ότι η μουσική του, 340 χρόνια  από την γέννησή του, παραμένει ζωντανή.Έχει πολλά στοιχεία μέσα της, πολυφωνία, μελωδίες αξεπέραστες,  έως και τζαζ αρμονίες τολμώ να πω. Απαιτείται μεγάλη συγκέντρωση για την εκτέλεση και την ερμηνεία των έργων του Μπαχ. Η μουσική του είναι  ολοκληρωμένη και μεστή στο πέρασμα των αιώνων…

Ποιες προκλήσεις συναντάτε στην απόδοση lieder του Schubert στο πλαίσιο ενός πιάνου χωρίς φωνή;

Οι μεταγραφές σε τραγούδια του Σούμπερτ, είναι πολύ απαιτητικές σε τεχνικό επίπεδο. Συνδυάζουν  πιάνο/φωνή,σε ένα έργο για σόλο πιάνο με δύσκολη ισορροπία. Η μεγάλη πρόκληση όμως είναι ότι ο πιανίστας καλείται να «τραγουδήσει» με ταπλήκτρα για να πετύχει τα τέλεια ηχοχρώματα και το φραζάρισμα του τραγουδιού.

Έχετε συνεργαστεί με πολλές λυρικές φωνές αλλά και ηθοποιούς. Τι σας δίνει αυτή η διεπιστημονική διάσταση στην τέχνη σας;

Η συνεργασία, οι ιδέες, οι ατελείωτες ώρες δουλειάς, οι πρόβες και τελικλά το αποτέλεσμα, πάντα  με συνεπαίρνουν και με εξελίσσουν . Έχω στο ενεργητικό μου πολλές αγαπημένες συνεργασίες, με ηθοποιούς και με τραγουδιστές, τόσο στο κλασικό όσο και  στο σύγχρονο τραγούδι. Η τέχνη έχει ατελείωτα μονοπάτια για εξερεύνηση, είτε σόλο είτε με συνεργάτες η μαγεία είναι ίδια!

Έχετε δώσει ρεσιτάλ σε ιστορικά και συμβολικά σημεία όπως η Δήλος και η Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή. Πώς επηρεάζει το περιβάλλον την ερμηνεία σας;

Η Δήλος είναι ένα μοναδικό μέρος παγκόσμιας εμβέλειας. Η ατμόσφαιρα και η ενέργεια που έχει αυτός ο τόπος, κάνουν την εμπειρία της επίσκεψης αξέχαστη. Πόσο μάλλον όταν ερμηνεύεις εκεί μουσική! Εκπληκτική βραδιά που μένει αξέχαστη! Οι ανοιχτοί χώροι και περισσότερο οι αρχαιολογικοί, έχουν μια μυσταγωγική ατμόασφιαρα, ακόμα περισσότερο όταν είναι και το φεγγάρι συντροφιά… Στη Μεγάλη του Γένους σχολή ήταν επίσης αξέχαστη εμπειρία. Έδωσα  ένα ρεσιιτάλ σε αυτήν την καταπληκτική αίθουσα τελετών της σχολής, που λειτουργεί αδιαλείπτως απο το 1453. Όσον αφορά την ερμηνεία, πάντα προσπαθώ να δωσω τον καλύτερό μου εαυτό σε οποιονδήποτε χώρο κι αν βρίσκομαι. Αισθάνομαι τυχερός και περήφανος που παρουσιάστηκα στους δύο αυτούς σπουδαίους χώρους!

Έχοντας μια τόσο πλούσια διεθνή εμπειρία, πώς βλέπετε το κοινό στην Ελλάδα σήμερα σε σχέση με το κλασικό ρεπερτόριο;

Υπάρχει κοινό στην Ελλάδα και μάλιστα όχι τόσο περιορισμένο, που παρακολουθεί συναυλίες κλασικής μουσικής. Έχω βρεθεί σε μικρότερα μέρη που το κοινό είναι προσηλωμένο και ήσυχο, πολλές φορές περισσότερο από ότι σε μία μεγάλη αίθουσα της Αθήνας. Ίσως οι πολύ νεότερες γενιές να μην παρακολουθούν  συναυλίες. Θέλω όμωςνα είμαι αισιόδοξος και να κοιτάζω την φωτεινή πλευρά!

Διδάσκετε πολλά χρόνια και σε νέες γενιές πιανιστών. Τι θεωρείτε πιο σημαντικό να μεταδώσετε στους μαθητές σας;

Θεωρώ καταρχάς πολύ σημαντικό το ότι το 2025 σε μία εποχή απόλυτης εξάρτησης από την τεχνολογία, έρχονται μαθητές όλων των επιέδων και ηλικιών να σπουδάσουν μουσική. Προσπαθώ μέσα από τις γνώσεις και την πολυετή εμπειρία σαν δάσκαλος, να διδάξω άρτια τεχνική και να δώσω γερές βάσεις. Περισσότερο όμως στοχεύω στην ποιότητα του ήχου και των ηχοχρωμάτων  ανάλογα με τις ικανότητες και την προσωπική ερμηνεία του κάθε σπουδαστή/στριας.

Ποιες στιγμές της μέχρι τώρα πορείας σας θεωρείτε σταθμούς καλλιτεχνικής ωριμότητας ή προσωπικής συγκίνησης;

Κάθε ρεσιτάλ μου, κάθε συναυλία ή παράσταση με συνεργάτες μου, είναι πάντα μία καινούρια πρόκληση, μία νέα δημιουργική εμπειρία! Εξελίσσομαι και ωριμάζω μέσα από την καθημερινή προσωπική εξάσκηση και φυσικά  μετά από κάθε εμφάνιση. Μία καλλιτεχνική μου στιγμή που ξεχωρίζω, είναι το προσωπικό μου ρεσιτάλ «Μουσικοί συσχετισμοί» που έκανε μεγάλη επιτυχία με επαναλαμβανόμενες παρουσιάσεις και θερμές κριτικες απο τον πανελλαδικό τύπο.

Αν μπορούσατε να συνοψίσετε το μήνυμα που θέλετε να αφήσει αυτό το ρεσιτάλ στο κοινό, ποιο θα ήταν αυτό;

Η μουσική είναι έκφραση της ψυχής για τον ερμηνευτή και τους θεατές. Επιθυμία μου είναι το κοινό να συμμετέχει μαζί μου, να ταξιδέψει και να αφεθεί στο μεγαλείο της μουσικής! Φεύγοντας, να έχουν αφυπνιστεί από τις δονήσεις του ήχου και να έχουν φανταστεί εικόνες μέσα από τα έργα.

Της Αλεξίας Βλάρα, 13/04/2025

OpenMind

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

Υπό τον τίτλο «Η κλασική Βιέννη του 18ου αιώνα», ο διακεκριμένος πιανίστας Άρης Γραικούσης, παρουσιάζει ένα ρεσιτάλ πιάνου, αφιερωμένο στους τρεις μεγάλους συνθέτες της κλασικής περιόδου που έζησαν στη Βιέννη, Μότσαρτ, Χάυντν και Μπετόβεν. Ο πιανίστας μιλάει στο theatermag για την επιλογή των μουσικών συνθέσεων που θα παρουσιάσει στο πλαίσιο της καλλιτεχνικής του συνεργασίας με το Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών & Μουσικής Β. Μ. Θεοχαράκη, την Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου.

Σε ποιους συνθέτες είναι αφιερωμένο το ρεσιτάλ πιάνου «Η κλασική Βιέννη του 18ου αιώνα» και πώς έγινε η επιλογή αυτή;

To ρεσιτάλ που θα παρουσιάσω στις 8 Δεκεμβρίου, είναι ένα αφιέρωμα στην πρώτη Βιεννέζικη σχολή που αποδίδεται σε τρεις συνθέτες της κλασικής περιόδου στα τέλη του 18ου αιώνα, τους W. A. Mozart, J. Haydn & L. V. Beethoven. Αγαπώ και θαυμάζω πολύ, τους σπουδαίους αυτούς συνθέτες και έψαχνα την ευκαιρία να συμπεριληφθούν σε ένα πρόγραμμα.

Τι ήταν αυτό που έκαναν οι παραπάνω συνθέτες που έζησαν στη Βιέννη και πώς επηρέασαν την παγκόσμια μουσική δημιουργία;

Είναι τόσο σπουδαίο και μεγάλο το έργο των τριών αυτών συνθετών. Ένας όγκος μουσικών συνθέσεων, ξεχώρισαν την περίοδο αυτή, που διαδέχτηκε το Μπαρόκ κι έφερε καινούριες ιδέες, καθώς και τη συνέχεια – ειδικά με το έργο του Μπετόβεν –στην εποχή του ρομαντισμού.

Θα θέλατε να μας μιλήσετε για τα έργα που θα ακούσουμε;

Το ρεσιτάλ μου, περιλαμβάνει τέσσερα σπουδαία έργα. Η σονάτα σε Φα μείζονα kv 332 του Μότσαρτ και το Andante με τις παραλλαγές σε Φα ελάσσονα του Χάυντν, είναι τα πρώτα έργα που θα ακούσετε. Στη συνέχεια, ένα πιο σπάνιο έργο του Μπετόβεν, τη φαντασία σε Σολ ελάσσονα έργο 77 και τέλος την σονάτα έργο 53, επίσης του Μπετόβεν. Ένα πρόγραμμα με λυρισμό, δυναμικά και δεξιοτεχνικά περάσματα, αλλά κυρίως με τις υπέροχες μουσικές φράσεις των «Γιγάντων» της κλασικής περιόδου.

Κατά τη γνώμη ποια είναι η θέση της κλασικής μουσικής και των κλασικών συνθετών σήμερα; Είναι ένα είδος που αγγίζει τους νέους;

Η Ελλάδα σίγουρα, δεν έχει την ίδια παράδοση στην κλασική μουσική, όπως άλλες χώρες της Ευρώπης. Πολλοί είναι οι λάτρεις της κλασικής μουσικής και στη χώρα μας. Στις μέρες μας πάντως, ειδικά οι νέοι άνθρωποι δεν αρέσκονται ν’ ακούν ιδιαίτερα κλασική μουσική. Αυτό συμβαίνει βέβαια κι εκτός Ελλάδας, το συζητάω με συναδέλφους μου στο εξωτερικό. Υποχρέωσή μας είναι, να οδηγήσουμε τους νεότερους, να αγαπήσουν ακούσματα υψηλής ποιότητας και ευαισθησίας.

TheaterMag

Ρεσιτάλ με Μπετόβεν

Στις 26/4/2018 ο πιανίστας Αρης Γραικούσης έδωσε ένα θαυμάσιο ρεσιτάλ στο Ιδρυμα Θεοχαράκη. Ο Ελληνας μουσικός επέλεξε να παρουσιάσει ένα πρόγραμμα υπό τον τίτλο «L. V. Beethoven: Στη Βασιλεία του Ντο». Μεταξύ άλλων το ρεπερτόριο της βραδιάς περιλάμβανε δύο από τις διασημότερες –και δυσκολότερες- σονάτες του κορυφαίου Γερμανού συνθέτη.

Με δεδομένη τη θλιβερή κατάντια της αθηναϊκής μουσικής όσον αφορά την παρουσίαση βασικού πιανιστικού ρεπερτορίου, η επιλογή υπήρξε ευπρόσδεκτη και πολύτιμη˙ υπήρξαν δε στιγμές που, στοιβαγμένοι καθώς ήμαστε στην υπόγεια, χαμηλοτάβανη αίθουσα, αισθανθήκαμε –μεταξύ αστείου και σοβαρού!– κάπως σαν τους χριστιανούς της εποχής των ρωμαϊκών διωγμών που λάτρευαν κρυφά στις κατακόμβες τον απαγορευμένο θεό τους…

Ο Γραικούσης έπαιξε το «Ρόντο, op.51, αρ.1», τη «Σονάτα αρ.8, Παθητική, op.13», τις «32 Παραλλαγές, WoO 80» και τη «Σονάτα αρ.21, Βάλντσταϊν, op.53». Παλινδρομώντας αριστοτεχνικά μεταξύ αφ’ ενός της ελαφράδας και της κομψότητας του μοτσάρτειου ροκοκό και, αφ’ ετέρου, της πρωτορομαντικής εκφραστικής δριμύτητας του κινήματος «Θύελλα κι ορμή», το παίξιμό του διέθετε συνολική εποπτεία της δραματουργίας εκάστου έργου, σε βάθος αντίληψη του μουσικού του συντακτικού, περισσή εκφραστική αυτοπεποίθηση, ψαγμένη έκφραση και τόλμη.

Παρά κάποια σποραδικά ολισθήματα και στιγμιαία κομπιάσματα/χάσματα, που φανέρωναν τα όρια των υψηλών επιδόσεών του, ο έμπειρος πιανίστας ήξερε πολύ καλά πώς να οργανώνει σε νοηματικά ιεραρχημένες παραγράφους τη ροή της κυρίαρχα διανοητικής γραφής του Μπετόβεν, διαφοροποιώντας ευφυώς και με ευαισθησία ταχύτητες και δυναμικές, παρεμβάλλοντας προσεκτικά ζυγιασμένες στίξεις, ποικίλλοντας και νοηματοδοτώντας το παίξιμό του με μεταπτώσεις του τύπου τραχιά/απαλά, άγρια/τρυφερά, ορμητικά/διστακτικά κ.λπ.

Επιπλέον υπογράμμισε και υπηρέτησε κάθε κομμάτι με επιλογή διαφορετικού φάσματος έκφρασης και εκτέλεσης: το ανάλαφρο «Ροντό» παίχτηκε τρυφερά/στοχαστικά, οι δομικού/μαθηματικού ενδιαφέροντος «32 Παραλλαγές, WoO 80» δόθηκαν με δεξιοτεχνική δεινότητα, κομψότητα και αλά Μπαχ αποστασιοποίηση, ενώ στις δυο μεγάλες σονάτες δέσποσε η ορθολογικά οργανωμένη εκτόνωση του ανήμερου πρωτορομαντικού πάθους.

Γιάννης Σβώλος, Εφημερίδα των Συντακτών

1. Με διάθεση ντο… Μιλήστε μας για το ρεσιτάλ πιάνου που θα δώσετε στις 26 Απριλίου στο Ίδρυμα Θεοχαράκη.
Ντο μείζονα Ντο ελάσσονα. Οι δύο αυτές τονικότητες έγιναν το έναυσμα της έμπνευσής μου για το ρεσιτάλ, που ανατρέχει στα έργα του Beethoven και συνδυάζει την ένταση, το πάθος και την τρυφερότητα. Θα ξεκινήσω με το τρυφερό γεμάτο χρώματα Rondo no 1 για να συνεχίσω με την δυνατή σονάτα εργ. 13 γνωστή ως «παθητική», τις 32 παραλλαγές και θα κλείσω με την απαιτητική σονάτα εργ. 53 “Waldstein”.

2. Αγαπημένος σας συνθέτης?
Το μυαλό μου είναι πλημμυρισμένο αυτή την εποχή με τη μουσική του Beethoven. Δίνω το είναι μου στη μελέτη και ίσως δεν μπορώ να δω άλλους συνθέτες. Ο Beethoven έκανε την μετάβαση από την κλασική περίοδο της μουσικής στην ρομαντική. Η αγαπημένοι μου συνθέτες αυτής της περιόδου είναι οι Chopin, Brahms , Scriabin, Rachmaninoff.

3. Η μουσική έχει χρώμα? Αν κάθε συνθέτης ήταν ένα χρώμα ποιος θα αντιπροσώπευε το κόκκινο. το πράσινο ,το κίτρινο, το μπλε? Υπάρχει κάποιος συνθέτης που θα ήταν όλα τα παραπάνω χρώματα μαζί?
Ένα ουράνιο τόξο είναι η μουσική και οι συνθέτες τα χρώματά του. Η ρομαντική περίοδος είναι αυτή που με εκφράζει και οι συνθέτες που την εκπροσωπούν έχουν ο καθένας τους ένα σπάνιο χρώμα.

4. Μετανιώσατε κάποια στιγμή που μετά τις σπουδές σας στη Γερμανία επιστρέψατε στην Ελλάδα? Φαντάζομαι ότι οι συνθήκες για έναν πιανίστα θα είναι διαφορετικές στην Ευρώπη, όπου υπάρχει μουσική παιδεία.

Ποτέ δεν μετάνιωσα για τις επιλογές μου. Στην Ελλάδα υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι του κοινού, που έχει ανάγκη να αγαπήσει και να εκπαιδευτεί στην κλασική μουσική. Έχω ενστερνιστεί αυτήν την ιδέα και προσπαθώ με τις εμφανίσεις μου να προσελκύσω όσο το δυνατόν περισσότερους φίλους, επαΐοντες και μη.

5. Επόμενα ρεσιτάλ μετά την εμφάνιση σας στο ίδρυμα Θεοχαράκη?
Το ρεσιτάλ με έργα του Beethoven προγραμματίζεται ήδη για το καλοκαίρι και τον επόμενο χειμώνα στην Αθήνα και στην περιφέρεια. Δύο νέες εμφανίσεις μου έχουν μεθοδευθεί για το 2019 στο Ίδρυμα Θεοχαράκη και μία μικρή περιοδεία στην Γερμανία.

Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & M. Θεοχαράκη
Βασ. Σοφίας 9 & Μέρλιν 1

ΑΡΗΣ ΓΡΑΙΚΟΥΣΗΣ

L. V. Beethoven: «Στη Βασιλεία του Ντο» Τέσσερα έργα για πιάνο, γραμμένα στις τονικότητες
της Ντο μείζονας και ελάσσονας. (…)

Πέμπτη 26 Απριλίου στις 20:30

Ό πιανίστας Άρης Γραικούσης την Πέμπτη 26 Απριλίου στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & M. Θεοχαράκη παρουσιάζει το ρεσιτάλ L. V. Beethoven: «Στη Βασιλεία του Ντο»Τέσσερα έργα για πιάνο, γραμμένα στις τονικότητες της Ντο μείζονας και ελάσσονας. (…)

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει το «Rondo op. 51 No. 1», ένα έργο με συμμετρία και ποικιλία, τις «32 Παραλλαγές» με πολλές διαφορές ως προς το χαρακτήρα, τις τεχνικές δυσκολίες και τη δυναμική και τις σονάτες No. 8 Op. 13, γνωστή ως «Παθητική-Pathétique», μια από τις πιο δημοφιλείς σονάτες του Γερμανού συνθέτη και Νο.21 op. 53, αφιερωμένη στον κόμη «Waldstein», μια από τις πιο απαιτητικές τεχνικά σονάτες. Ο Beethoven θεωρείται ένας από τους κορυφαίους συνθέτες όλων των εποχών και έκανε τη μετάβαση από την κλασική στη ρομαντική εποχή της δυτικής μουσικής.

RockAndRoll

Ρομαντικός, αισθησιακός, μελαγχολικός αλλά και τρυφερός… Ο διακεκριμένος πιανίστας Άρης Γραικούσης μας αποκαλύπτεται λίγο πριν τον απολαύσουμε στο ρεσιτάλ που πρόκειται να δώσει την Πέμπτη 11 Μαΐου στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη με τίτλο “Πολωνικές Νύχτες”. Εκεί θα μας “μυήσει” στις Πολωνέζες, συνθέσεις του σπουδαίου Πολωνού συνθέτη Frédéric Chopin επηρεασμένες από παραδοσιακούς χορούς της πατρίδας του, και στα Νυχτερινά που μοιάζουν με τραγούδια δίχως λόγια. Διαβάστε τη συνέντευξη που μας παραχώρησε και φίλοι Αθηναίοι σπεύσατε να τον ακροαστείτε, να συγκινηθείτε, να αισθανθείτε…

• Ποιον όρο θα δίνατε στη λέξη «μουσική», κύριε Γραικούση; Θυμάστε την αφορμή που σας ώθησε να ασχοληθείτε με αυτή την τέχνη;

 Η μουσική είναι η γλώσσα των ήχων, ίσως η μοναδική κατανοητή κοινή γλώσσα παγκοσμίως. Ένα μέσο έκφρασης αλλά και επικοινωνίας με όλο τον κόσμο. Όσο για μένα, το γεγονός και μόνο ότι από πολύ μικρός είχα ακούσματα (η μητέρα μου είναι καθηγήτρια πιάνου) ήταν μία αφορμή για να ξεκινήσω. Πολύ σύντομα όμως γύρω στα 13 μου, αποφάσισα ότι αυτό θέλω να κάνω στη ζωή μου, γιατί με συνεπήρε αυτή η αδιαφιλονίκητη και μαγική γλώσσα επικοινωνίας.

• Εκτός από σολίστ του πιάνου είστε και αξιόλογος ερμηνευτής, καθώς διαθέτετε πολύ ωραία φωνή. Εκτός των άλλων σπουδών σας, έχετε λάβει και μαθήματα φωνητικής; Πότε νιώθετε την ανάγκη να εκφραστείτε και με λόγια εκτός από μουσική; 

Η ανθρώπινη φωνή, το τραγούδι έχει αμεσότητα με το κοινό. Δεν θα χαρακτήριζα με τίποτα τον εαυτό μου ερμηνευτή στο τραγούδι, σε αντίθεση με το πιάνο, αλλά μου αρέσουν κάποια τραγούδια που μου ταιριάζουν στη φωνή να τα συμπεριλάβω σε ένα πρόγραμμα όπως τους «Μουσικούς Συσχετισμούς» που παρουσιάζω πάνω από ένα χρόνο με κλασικά κομμάτια, soundracks και επιλεγμένα τραγούδια. Έχω πάρει μαθήματα κλασικού τραγουδιού για δύο χρόνια στη Γερμανία και άλλα τέσσερα στην Ελλάδα. Αγαπώ το τραγούδι και συνεργάζομαι με ευχαρίστηση τόσο με λυρικούς όσο και σύγχρονους τραγουδιστές.

• Μέσα από τα ταξίδια σας και τα ρεσιτάλ που έχετε δώσει στην Ελλάδα αλλά και σε αρκετές πόλεις του εξωτερικού, θεωρείτε ότι η εξοικείωση του εγχώριου κοινού με το είδος μουσικής που εκπροσωπείτε διαφέρει σε σχέση με αυτή του κοινού στις άλλες χώρες;

• Θεωρείτε ότι η χώρα μας διαθέτει έμψυχο δυναμικό με ευαισθησίες, οράματα, δυνατότητες και γενναιότητα;

Θεωρώ ότι η χώρα μας έχει τεράστια πολιτιστική και ιστορική κληρονομιά, είναι μία χώρα γεμάτη φως στο πέρασμα των αιώνων που διαθέτει υψηλή ποιότητα. Δεν θα μιλήσω για την κρίση, το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό, είναι ότι χάνουμε αξίες, ο πολιτισμός φθείρεται και η γλώσσα μας φτωχαίνει. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στην Ελλάδα, με όραμα, ευαισθησίες, αξίες, γνώσεις και κοινωνική αγωγή. Έχουμε τεράστιο θησαυρό στα χέρια μας. Δεν μπορεί, θα προχωρήσουμε…

• Πόσο εύκολο είναι σήμερα, με τις υπάρχουσες δυσκολίες, ένα νέο παιδί να καλλιεργήσει το ταλέντο του στην Ελλάδα; Του παρέχονται τα εφόδια εκείνα που απαιτούνται προκειμένου να ασχοληθεί με τη μουσική και να διαπρέψει σε αυτή;

Το ταλέντο όταν υπάρχει, καλλιεργείται παντού. Σίγουρα περνάμε δύσκολη περίοδο και πολιτιστικά και κοινωνικά. Υπάρχουν ακόμα δάσκαλοι και ιδρύματα, που μπορεί να σπουδάσει κάποιο παιδί και να αναπτύξει το ταλέντο του. Το κυριότερο είναι η προσωπική δουλειά και μελέτη, πάντα φυσικά με την σωστή καθοδήγηση. Είναι δύσκολο σήμερα πιο πολύ να επιβιώνει κανείς επαγγελματικά με την μουσική, το κοινό είναι περιορισμένο και οι ευκαιρίες λιγότερες. Πάντα υπάρχουν όμως δρόμοι.

• Εσείς αντιμετωπίσατε δυσκολίες στην μέχρι τώρα πορεία σας;

Ποιος δεν αντιμετώπισε δυσκολίες… Θα έλεγα ψέματα αν έλεγα όχι. Ακόμα τις συναντώ. Κάθε φορά διαφέρουν και πάντα είναι πρόκληση για μένα. Όλα είναι θέμα εμπειρίας. Τολμώ πάντως να πω και χαίρομαι γι’ αυτό, ότι έχω καταφέρει αρκετά στη ζωή μου. Ξεπέρασα πολλές δυσκολίες κι αυτό είναι κάτι που μου δίνει χαρά, αλλά και δύναμη να συνεχίζω το έργο μου.

• Σε μια ροκ συναυλία το κοινό εκδηλώνεται και εκτονώνεται με διάφορους εξωστρεφείς τρόπους. Εσείς πώς αντιλαμβάνεστε την ενέργεια όταν το κοινό σας είναι καθιστό και σιωπηλό; Ο όρος «καλό κοινό» ισχύει και πώς εσείς το ξεχωρίζετε;

• Αποτελεί κοινή ομολογία πως καταφέρνετε να ξεκλειδώνετε συναισθήματα στο συναυλιακό κοινό σας και είναι αλήθεια πως έχετε λάβει εξαιρετικές κριτικές. Ποιο ήταν το σχόλιο που ακούσατε από κάποιον ακροατή σας και αξίζει να μοιραστείτε μαζί μας;

Μετά από ένα ρεσιτάλ είμαι συνήθως φορτισμένος συναισθηματικά και γεμάτος ένταση, που πολλές φορές με χαιρετούν και δεν έχω καταλάβει τι γίνεται… Δεν μπορώ να θυμηθώ συγκεκριμένο σχόλιο. Εισπράττω όμως, πολλές φορές όμορφα και ειλικρινή βλέμματα και μπορώ να πω αγάπη. Δεν είναι τα χειροκροτήματα, ο σιωπηλός θαυμασμός που εισπράττω έχει μεγαλύτερη αξία. Αυτό μου φτάνει.

• Εσείς έχετε κάποιον συνθέτη που σας «ξεκλειδώνει», κάποιον που να θαυμάζετε το έργο του και να σας συνεπαίρνουν οι μουσικές του;

Θαυμάζω πάρα πολλούς συνθέτες, όλων των εποχών. Είναι πολλοί για να τους ονομάσω. Πάντα με προσέλκυε η ρομαντική περίοδος, Chopin, Brahms, Schumann, Scriabin, Rachmaninoff, και πολλοί ακόμα, που μου αρέσουν και πιστεύω είναι πιο κοντά στην δική μου ερμηνεία. Ακούω όμως πολύ Bach, πιο σύγχρονους συνθέτες, και πολύ όπερα.

• Μια μελωδία που σας μεταμορφώνει όταν την ακούτε;

Απίστευτα πολλές μελωδίες στριφογυρίζουν στο μυαλό μου. Μία μουσική φράση, από ένα μόνο έργο, ανάλογα με την διάθεση ή την εκτέλεση που ακούω μπορεί να με μεταμορφώσει διαφορετικά κάθε φορά. Πολύ δύσκολο να εξηγήσω αλλά και ν’ απαντήσω.

• Ποια τα συναισθήματα που σας διακατέχουν κάθε φορά που κάθεστε στο πιάνο ενώ προετοιμάζεστε να παρουσιάσετε ένα κονσέρτο;

Πολλά τα συναισθήματα, η φόρτιση. Να αποδώσω με σεβασμό και αγάπη τα έργα που μελετάω όλο αυτό το διάστημα πριν από ένα κοντσέρτο. Να ερμηνεύσω τα έργα όπως εγώ τα νιώθω και τα βιώνω, αλλά να μην ξεφεύγω από το ύφος των συνθετών και της κάθε εποχής της μουσικής. Φυσικά, στόχος μου είναι να μπορώ να επικοινωνήσω με το κοινό, να συνυπάρχουμε κατά την διάρκεια του κοντσέρτου και να αισθάνομαι τη συγκέντρωση και τη συμμετοχή τους.

• Η συναυλία σας στο Ίδρυμα Θεοχαράκη πλησιάζει και θα θέλαμε να μας δώσετε μια μικρή περιγραφή σχετικά με το τι θα παρουσιάσετε εκείνη τη βραδιά…

Frederic Chopin… Ο αγαπημένος και κατ ‘εξοχήν συνθέτης του πιάνου και ίσως από τους πιο αρεστούς στο ευρύτερο κοινό. Καθόλου εύκολο να ερμηνεύσει κανείς αυτόν τον μοναδικό συνθέτη, όταν έχουν υπάρξει κολοσσιαίοι πιανίστες που έχουν ερμηνεύσει τα έργα του. Ο καθένας όμως, κι αυτό είναι μοναδικό στην τέχνη, έχει την δική του άποψη στην ερμηνεία και την προσωπική ανάγνωση των έργων. Έτσι λοιπόν την Πέμπτη 11 Μαΐου θα ακούσετε Νυχτερινά και Πολωνέζες του Chopin.

• Τι άλλο να περιμένουμε από εσάς στο κοντινό μέλλον;

Ελπίζω ότι περιμένετε ακόμα πολλά…Έχω πολλούς στόχους. Είναι πολλά τα έργα που θέλω ακόμα να ερμηνεύσω. Οι συνεργασίες με συναδέλφους που θέλω να πραγματοποιήσω και φυσικά οι καινούριες ιδέες και τα σχέδια.

• Η τέχνη απαιτεί απόλυτη συγκέντρωση! Είναι οι καλλιτέχνες άνθρωποι που αφοσιώνονται τόσο στην τέχνη τους ώστε να παραμελούν άλλους τομείς της ζωής τους;

Είναι αλήθεια ότι o δρόμος της τέχνης είναι όμορφος αλλά επίπονος. Οι ατελείωτες ώρες μελέτης, οι συνεχείς πρόβες, οι ώρες εκτός μελέτης που το μυαλό είναι διαρκώς απασχολημένο με τα έργα που πρέπει να αποδώσω, δεν αφήνουν και πολύ ελεύθερο χρόνο για πολλά πράγματα. Φυσικά έχω και ζωή και φίλους και τους μαθητές μου, η προτεραιότητά μου όμως είναι η μελέτη. Απαιτείται συγκέντρωση, τα έργα της κλασικής μουσικής έχουν φως και γοητεία, που χάνεται κανείς μέσα τους.

• Θα θέλαμε να κλείσουμε αυτή τη συνέντευξη με το όνειρο ζωής σας που δεν έχετε πραγματοποιήσει ακόμα…

Τα όνειρα δεν σταματούν ποτέ, γι αυτό πιστεύω ότι δεν μου φτάνει μία ζωή για να πραγματοποιήσω όλα αυτά που ονειρεύομαι. Περνάμε μία ομολογουμένως δύσκολη περίοδο παγκοσμίως. Αυτό που ονειρεύομαι και θα ήθελα να πραγματοποιηθεί, είναι να μπορώ να ζω σε έναν κόσμο όπου θα υπάρχει αγάπη, όλοι οι άνθρωποι θα χαμογελούν, και θα δίνουν μαζί τα χέρια. Αυτό που ονειρεύομαι είναι να συμβάλλω σαν άνθρωπος και σαν καλλιτέχνης για μία καλύτερη ποιότητα ζωής.

MaxMag